Mostrando las entradas con la etiqueta Arqueoloxía galeguista. Mostrar todas las entradas
Mostrando las entradas con la etiqueta Arqueoloxía galeguista. Mostrar todas las entradas

23/5/12

Mar de Arousa!


¡Mar de Arousa, Mar de Arousa! ¿Non dis que es noso? E se es noso, se te-lo noso espírito, ¿como non te sentes magoado por ter que reflexar, un día e outro día, este sol que nos trae a fame, que nos pode trae-la peste? ¿Non gustas mellor de ollar no teu espello, aqueles ceos cheos de nubes tan fermosas e tan cambiantes? ¿Lembráste delas? Eran ás vegadas rizosas e bucólicas, dispúñanse outras en sucos dereitos e paralelos, imitantes ás que se fan na túa forxa cando sopra o vento. ¿Lémbraste? ¿Non gustabas ti daqueles ceos cincentos, que te enchían a ti de doce melancolía? ¿E daqueles outros mouros, amoreados, roxos de lóstregos que tanto prestixiaban a túa sona temerosa? E se amas eses ceos, Mar de Arousa, ¿que fas que non mandas ás túas augas encol dos nosos eidos?; ¿que fas que non baleira-la túa fartura para acorre-la nosa necesidade?
Mar de Arousa, ¿é que xa non e-lo noso irmán? ¿É que es xa un mar doméstico, preocupado do turismo coma un hoteleiro? ¿É que queres imitarte ó teu curmán o Mediterráneo, e gabacheas coma el de cor azul, de brillo e de sol?

Florentino López Cuevillas: paragrafo de O Poema da seca (1926).

22/5/12

Só dunha vez

Só dunha vez, e por un breve intre, estiven en Rianxo; mais quedoume para sempre na lembranza unha imaxe súa, composta por anacos de cousas desordenadas, anque nidias nos seus perfís individuais. E cos ollos interiores, con eses ollos que non se abren nin se pechan cando un quere, vexo a torre dunha igrexa, o balcón de pedra dun pazo, os brasóns das fachadas fidalgas; e logo, a  gracia recollida dunha casa mariñeira, un peirao e un mar azul.
Rianxo non ten, de seguro, prehistoria. Vila da beiramar, debeu nacer nos tempos da romanización, baixo o patronato dun "dominus"; ou na Idade Media, dun golpe autoritario dun báculo fundador; mais a prehistoria anda derredor dela. Anda na Barbanza, onde pacen ceibes, privados da presencia de xinetes e de pegoreiros, as vacas e os cabalos de que se ocupou o amasiano ó falar das fuxitivas Casitérides; e anda, asimesmo, na Punta do Neixón, naquel Castro Pequeno, morea de cunchas, de pedras e de terra, que garda o segredo da xuntanza dos vellos fundidores de machados de bronce, e dos primeiros forxadores das espadas de ferro.
Mais a Rianxo non lle importa a prehistoria, non lle interesan os comenzos e as orixes, porque sabe ben que ten unha alma galega, veña de onde veña.
Ten unha alma e ten un mar; un cachiño de mar no fondo dunha ría, mais tan soado, tan ben louvado, cantado con tanto xeito que non o hai igual en toda a nosa terra.
O mar de Rianxo foi o que meteu dentro do espírito de Castelao o grande amor que encheu a súa vida. O mar de Rianxo guiou a Manoel Antonio polos seus roteiros líricos, e formou a personalidade de Rafael Dieste. E alá nos séculos longanos, cando aínda os mouros estaban nas terras hispánicas, o almirante do mar Paio Gomes Chariño, debeu lembra-lo mar de Rianxo, o mesmo cando estaba en Sevilla que cando prisioneiro dos enemigos en Alxeciras laiaba a súa dor:
Dixéronme hoxe, ai amiga, que non
é meu amigo almirante do mar.
Estiven en Rianxo cando aínda era mozo: e agora que xa vou vello, quero mandarlle o meu saúdo, porque sei que é un dos poucos lugares en que Galicia se resiste a deixar de ser.

Florentino López Cuevillas, 1952. 
En Prosas Galegas.

29/2/12

Alobre: unha oportunidade perdida


O castro de San Cristovo, de Vistalegre ou de Alobre é o sitio arqueolóxico máis emblemático da ría de Arousa. Este poboado fortificado é un referente para reconstruír a evolución histórica da bisbarra dende a orixe do castros até os trocos acontecidos durante a romanización. Aquí se atoparon as primeiras evidencias do intercambio castrexo co Mediterráneo (fíbula de navicella dos séculos VIII-VII a. C.), proceso no cal este castro vai xogar un papel importante. De Alobre partían os barcos cargados de ánforas de viño e aceite, para deseguido remontar o río Ulla cara ao interior de Galicia. Pola súa vez, este castro forma parte da propia historia da Arqueoloxía galega, sendo obxecto de estudo no pasado século por eruditos locais como Fernández Gil y Casal ou polo intelectual galeguista Fermín Bouza Brey, compañeiro de fatigas arqueolóxicas de Cuevillas nos anos 1920 por estes recantos da ría de Arousa. Asemade, tamén é un ben patrimonial que cómpre xestionar no presente, sobre todo nunha cidade, Vilagarcía de Arousa, que medrou dende a chegada do tren destruíndo grande parte do seu Patrimonio Cultural. A este respecto, estamos diante dunha problemática tamén vivida por outras urbes galegas e que se tentou xestionar na pasada década. Así pois, en Vigo, a través do Plan E encetouse un proceso de musealización da área escavada no castro emprazado en pleno centro, mentres que en A Coruña contamos co exemplo do proxecto Artabria que puxo en valor o castro de Elviña. Estes tres xacementos, Elviña, Vigo e Alobre comparten as mesmas características: grandes poboados que medran vencellados ao comercio nos séculos II-I d. C. e que na segunda metade do século XX se convertiron en espazos degradados, marxinais e abandonados por todos. Non obstante, constátase unha notable diferenza no caso de Alobre. Así pois, na última década, mesmo antes da crise, desenvolveuse aquí un proxecto de recuperación do xacemento arqueolóxico con grandes investimentos. Malia o impacto mediático das sucesivas campañas de intervención, os resultados das mesmas non revertiron na comunidade científica (non hai publicacións nin en papel nin dixitais) nin na sociedade en xeral. Ese ambicioso proxecto (que custou uns cartos que agora non se teñen) tampouco mellorou a situación dun espazo no que únicamente se ven uns muros descontextualizados con paneis explicativos desactualizados. O castro de Alobre merece unha segunda oportunidade, no marco dun novo proxecto de xestión patrimonial levado a cabo por profesionais serios e políticos honestos e que conte coa participación activa da comunidade local.

http://www.lavozdegalicia.es/noticia/arousa/2012/02/29/unha-oportunidade-perdida/0003_201202A29C3993.htm

21/2/12

Galician outsiders


Unha das eivas da Arqueoloxía galega da segunda metade do século XX foi a extrema cerrazón cara a todo o que viña de fóra. A conformación dun sistema cultural galaico-minhoto amparou o continuismo coa arqueoloxía galeguista e un claro inmovilismo á hora de achegarse ao mundo dos castros. Resulta curioso como os autoproclamados bos e xenerosos, os loitadores pola Patria, os implicados no proceso de nation building, pecharon calquer vía á proxeción da ciencia arqueolóxica galega no exterior. Como no chiste sobre os conto de carapuchiña vermella, a comezos do terceiro milenio d.n.e. carallo como che cambiou o conto!.
O noso compañeiro Xosé Lois Armada vén de publicar xunto con Tom Moore un libro en Oxford que vai ser un referente bibliográfico nos vindeiros anos. O volume, garimosante editado, recolle as contribucións de arqueólogos e arqueólogas de toda Europa verquidas no congreso Atlantic Europe in the First Millenium: Crossing the Divide celebrado en Durham (UK)no outono de 2007.
Neste libro inclúese o noso capítulo
Parcero Oubiña, C., González García, F. J., Fábrega Álvarez, P. e Ayán Vila, X. M. 2007. Iron Age Societies against the State no que porpoñemos unha interpretación da emerxencia da paisaxe fortificada partindo da antropoloxía anarquista de Pierre Clastres.
Unha maneira coma outra calquera de poñer Galicia e á ciencia galega, no mapa, pese a quen lle pese.

3/2/12

¿Manos limpias?


En ningún país del mundo, ni en ninguna época de la historia, ha existido una diferenciación tan abierta y prolongada entre los ciudadanos como esta que nos separa rabiosamente a los españoles desde hace 25 años. Bajo las hipócritas apariencias de benignidad -impuestas a contrapelo por las exigencias del mundo exterior- en España no sigue habiendo otra cosa más que vencedores y vencidos. No importa que nosotros mismos, los demócratas y liberales que quedamos de la parte de acá, se la hubiésemos ayudado a ganar. No teníamos otra opción que hacerlo así o ir al paredón, cuando no a desengrarnos lentamente en una cuneta, en uno de aquellos trágicos amaneceres. Quizá las generaciones venideras nos tachen de cobardes, y en cierto modo tendrán razón. Sin embargo, había que haber vivido el terror que nosotros sufrimos, sentirse, como nosotros, inermes, desarticulados e impotentes, para comprender que sólo un heroísmo desesperado, con la previa y absoluta seguridad de ser arrollados, podría habernos valido en una lucha tan desigual.
No; no hemos sido heroicos, pero tampoco fuimos cobardes. Frente a lo uno y lo otro, hemos mantenido, venimos manteniendo día a día, nuestra inquebrantable rebeldía interna, nuestra esperanza y nuestra fe en una España democrática y culta. No nos hemos resignado jamás.


Xosé María Alvarez Blázquez: "Nosotros, los vencidos". (Vigo, 29 de maio de 1962).
En revista Murguía, 23-24(2011): 19-24. Edición comentada por Celso Álvarez Cáccamo.

Figura: "A derradeira lección do mestre", Galicia mártir (1937), Castelao.

Ellos, los vencedores


Tenemos la tremenda sensación de haber sido defraudados. De que se nos ha dado una vida, no para que la vivésemos, en nuestro beneficio y en el de los demás, como cada hombre libre del mundo, sino para que alguien nos la viviese, dictándonos a su antojo sus normas y consignas -una palabra absurda, que durante años viene machacando nuestro cerebro-, y haciéndonos ver a cada instante que bastante era si se nos permitía seguir viviendo, como la planta tierna que vemos pasar y por impulso caprichoso podemos desmochar de un puntapié. Todos tenemos a nuestro lado uno, diez, veinte dictadores de éstos; son los que aún nos recuerdan -al cabo de 25 años- que la guerra la han ganado ellos, como si se hubiese tratado de una cacería en la selva y nosotros, los vencidos, fuéramos ahora fieras enjauladas, para servicio y diversión de nuestros múltiples amos. Incluso oímos hablar, cuando el temor a perderlo todo les asalta, de "una segunda vuelta". Por lo visto, ese millón de muertos les ha parecido poco, y ellos cuentan de antemano con la seguridad de que tampoco en esa nueva ola de terror que propugnan les toque una bala. Es natural, después de todo, que piensen así, ya que las balas las tiene ellos; no en vano han ganado la guerra.

Figura: estampa de Castelao.

Nosotros, los vencidos


Nosotros éramos el germen de una España mejor. Nosotros, los vencidos. Los que en el año 31 teníamos 15 años y en el 36 los 20 precisos para tomar un fusil y lanzarnos, sin saber aún por qué, a la lucha fratricida. Pronto, sin embargo, lo supimos.
Habíamos quedado de la banda de acá, porque el azar de la contienda así lo dispuso. La Historia española, desde hace siglos, acaso milenios, se reduce a estar en una u otra banda, siempre acá o allá, y siempre a la fuerza. Nunca se le ha permitido al español que eligiese su destino, ni siquiera en las airadas circunstancias bélicas, que han sido la casi única circunstancia peninsular. Por eso, precisamente, por el continuo guerrear nuestro, el libre albedrío es planta absolutamente desconocida en el país. La juventud ha andado siempre a trompicones, sirviendo de carne de cañón, malogrando sus impulsos creadores y generosos. España, en realidad, nunca ha tenido juventud. Si nos hubiesen dejado la nuestra en paz, nosotros hubiésemos sido el germen de una España mejor.
Habíamos nacido a la vida del pensamiento en una época nueva. Habrá que decirlo pronto: habíamos nacido con la república del 31, la mejor promesa de regeneración nacional, la auténtica ocasión perdida, que también los pueblos tienen, como los hombres, y que ya raramente se repite. Nosotros sabemos que, pase lo que pase, aquella ocasión, con todo lo que tenía de ancho y noble, jamás se podrá recuperar. Se ha hablado de un millón de muertos; pero esto es sólo una cifra fría, por más que asombre. Bastaría un muerto, tal vez; bastaría el inmenso dolor de cada muerte, que pesará para siempre sobre los hombros de cada uno de nosotros. No es un millón; somos treinta millones, y aún esto es poco. Es el atasco desesperado de la vida nacional, el triste legado que heredarán nuestros hijos; es, por encima de todo, el salvaje desprecio con que ha sido tratada la dignidad humana.


Fotografía: Álvarez Blázquez (dereita) durante a descuberta das famosas estelas galaicorromanas de Vigo.

Álvarez Blázquez


No me ilusiona la idea de estar escribiendo un texto arqueológico, de esos que la casualidad desempolva al cabo de los lustros, para pasto de eruditos y papanatas. No, si escribo ahora -Septiembre de 1962- es porque necesito comunicarme ahora con mis semejantes. Y esto, ¿cómo podrá ser, si nada ha cambiado en el Estado policiaco español?
Rabia. Ver como octoxenarios e octoxenarias suplican xustiza para os seus mortos no Tribunal Supremo. Neste Estado de Dereito (co que se enchen a boca os patriotas) estamos asistindo a unha farsa sen parangón no mundo. Unha filla de asasinado polos falanxistas saiu da súa declaración esbagoando, preguntándose se tería que agardar 75 anos máis pola xustiza pero que por ela xa abondaba: que me borren de española, chegou a dicir.

O paragrafo de arriba foi escrito por Xosé María Álvarez Blázquez, mestre, galeguista, editor e arqueólogo. Seu pai, o médico Darío álvarez Limeses, de Izquierda Republicana, fora fusilado na Alameda de Tui o 30 de outubro de 1936. O seu fillo Celso Álvarez Cáccamo publica na revista Murguía, 23-24, un documento inédito, escrito do pulso e letra de seu pai, titulado Nosotros, los vencidos.

31/1/12

Os celtas



No pelean los celtas contra el César, sino contra la protohistoria, sus pontífices y sus fantasmas. Recientemente López Cuevillas en “Grial” publicaba una esclarecedora nota titulada: “Ligures contra celtas”. Está al día minimizar los celtas, especialmente en nuestro Finisterre, y un vago ligur arqueológico se dispone a llenar los espacios que el celta rumoroso dejó vacíos y en silencio. Digo el celta rumoroso, porque desde que se lee a Pondal, esa ancha voz del pinar suscitada por la lengua del viento mareiro acompaña en la imaginación al celta vagabundo. Esa vagancia del celta también es pondaliana, y de Renán. Con lo cual, declaro mis clásicos. Es decir, para mí, intelectual y sentimentalmente, hay un celta, intemporal y eterno, que pasa cantando versos de Pondal; en la problemática de la tradición gallega, este celta está inserto, y vivirá, polo Baixo cantando, todo lo que viva nuestra tradición cultural. Arqueólogo o prehistoriador más o menos, no lo desmontarán.

Álvaro Cunqueiro: Los Celtas, 13-IV-1952.

30/1/12

Cunqueiro en Ortigueira


Yo había leído a D. Federico Maciñeira, había leído su "Crónicas" y sus estudios de Prehistoria. Allá por el año 32, cuando yo leía mi Pomponio Mela, ir a Ortigueira sería para mi ir al país de los arrotrebas, una gens céltica y marinera, de la estirpe de Mill. Maciñeira, retratado y junto a un dolmen o a la cabeza de la fila india de un cromlech, me era una estampa familiar en libros y revistas de arqueología prehistórica. Las cosas se le montan a uno de endiablada manera en la cabeza y así, Ortigueira fue, para mí, antes de conocerla, una especie de exposición permanente de la prehistoria gallega. La comarca ortegana es sin duda una de las tierras más entrañables y significativas del país gallego; es una tierra antigua, de facies profundamente masculina, extendiéndose ante el mar desde el costado de altas sierras y desde el borde de dilatadas brañas. Pero Maciñeira y sus hallazgos prehistóricos le daban a su antigüedad y a la problemática de su paisaje un tono especial; porque al Maciñeira historiadorr más que Fajardos y Villarnovos, Saavedras y Pardos de Lama y el señorío del de Astorga y las viejas infantas góticas de las crónicas de los tiempos de hierro, lo que le iba era el celta, y el que le apasionaba era el hombre enterrado en el dolmen y el que oficiaba los ritos druidas en el cromlech propiciador. Mi primer encuentro con él, paseando en Ortigueira por la carretera, fue una larga disertación sobre el vaso campaniforme. Lo dibujaba, boschgimperianamente, en el aire, y yo me ponía a imaginar, siempre que recordaba a Maciñeira en su villa, una Ortigueira llena de vasos campaniformes, ella misma un enorme vaso campaniforme con el labio roto por el lado de la ría. Y en el fondo del vaso las campanas de la iglesia haciéndole vibrar. Un vaso de claro color, transparente y tibio.

Álvaro Cunqueiro: Mi Ortigueira. En Programa de festas Ortigueira 1951. In Álvaro Cunqueiro en Ortigueira. Santiago: Consello da Cultura Galega. 2011, páxs. 47-48.

27/1/12

Muito obrigado


No sé si algún escritor de ciencia ficción ha inventado una cámara fotográfica espacio-temporal capaz de reproducir, incluso con ampliaciones sucesivas, todo lo que durante siglos y milenios ha existido en esa porción de espacio encuadrada en el objetivo. Al igual que las ruinas de Troya con los estratos de las nueve ciudades o una formación calcárea, cualquier fragmento de realidad necesita de un arqueólogo o geólogo que los descifre, y puede que la literatura no sea más que esta arqueología de la vida.

Claudio Magris, El Danubio

Gracias a aqueles que foron asasinados, expulsados da súa Universidade, daqueles que tiveron a dignidade da resistencia durante o feixismo, podemos, os e as que vimos detrás falar con liberdade, falar nun paraninfo na lingua de Pondal e Rosalía e procurar mil primaveras máis para a Arqueoloxía deste país.
Gracias a todos.

2/1/12

A derradeira lección do mestre


Foron aqueles tempos dos anos 30 de Misións Pedagóxicas, de cruceiros polas rías, de excursións e exploracións, de renovacións didácticas que herdaban iniciativas xa desenvoltas nos tolos anos vinte, como xa acontecía no afamado Instituto Provincial de Pontevedra, onde docentes como Losada Diéguez, Sobrino Buhigas ou Castelao renovaban o ensino con constantes clases práticas e saídas ao campo. O que hoxe chamamos patrimonio arqueolóxico comezou a interesar a uns mestres, moitos deles embebidos da ilusión do galeguismo cultural e político. Cómpre lembrar que o estudo arqueolóxico dos castros xurdiu en Galicia co gallo das obras públicas. O castro de Santa Trega e o castro de Troña, por poñermos dous exemplos sobranceiros, foron descobertos nos anos 10 e 20 coa apertura de senllas estradas para acceder ao santuario de turno. De contado, a Arqueoloxía galeguista, a través do Instituto de Estudios Regionales creado polo malogrado reitor compostelán Cadarso, continuou o pioneiro labor de Cuevillas abrindo nos anos 30 novos xacementos castrexos como Baroña e Borneiro (véxase Dombáter). Asemade, o labor de extensión universitaria levado a cabo polo Seminario de Estudos Galegos creou un clima de interese cara ao mundo dos castros que se estendeu ao ensino primario. De feito, nos anos da República, mestres das zonas máis dispares de Galicia, levaron aos alumnos a fochancar en castros da contorna da escola, na procura dos celtas devanceiros. Un mozo X. M. Álvarez Blázquez reflexou nos seus diarios de 1934 e 1935 este tipo de intervencións arqueolóxicas entusiastas e para nada académicas, como as que fixo con outros compañeiros de Maxisterio no castro tudense da Guía: “cunhas picarañas e uns sachos dispuñámonos a virar o monte patas ao aire”, escribía coa convicción propia dun adolescente curioso e despreocupado. Un ano despois os fascistas asasinaban a seu pai.
A tráxica viñeta de Castelao amosa ben ás claras a estratexia fascista para rematar cos mestres que espallaban por este país noso os valores da democracia durante a IIª República. Queda por facer a historiografía dunha trauma como é o destino dos mestres republicanos depurados, algúns deles foráneos refuxiados en Galicia, e outros que remataron medio agochados dando clases en pasantías e academias privadas na postguerra. A creba de 1936 no eido do ensino foi unha faciana máis da estratexia de coerción social deseñada polo autoritarismo tradicionalista. Con todo, a semente da Lingua das bolboretas seguiría dando algún froito durante a longa noite de pedra. Novos docentes, sobre todo mestres rurais, formados na educación de preguerra foron quen de manter o interese polos restos arqueolóxicos que inzaban o país. En varios dos castros nos que temos traballado en Galicia remanece na memoria colectiva o nome e bo facer dalgún destes heroes anónimos que se preocuparon pola concienciación patrimonial da poboación escolar. De todos eles, imos escoller a don Olimpio Arca, mestre rural na Estrada, dramaturgo e ensaísta. O seu traballo de interacción co medio nos anos 60 e 70 na escola de Couso non só serviu para gañar certames estatais (Mantenga Limpia España) ou condecoracións (Cruz de Afonso X), senón que conlevou a catalogación arqueolóxica completa e unha sistemática recolleita etnográfica comarcal, gardada como ouro en pano no Arquivo do Museo de Pontevedra, de consulta obrigada para calquer especialista en patrimonio cultural de Galicia. Don Olimpio seguiu os pasos de don Fermín Bouza Brey cando era este xuíz na Estrada e continuaba con alumnos, voluntarios e afeccionados as exploracións en castros da zona. Don Olimpio ostenta a presidencia de honra da Fundación Terra Termarum, entidade artífice da marabillosa recuperación do castro de Castrolandín (Cuntis, Pontevedra) dende o ano 2000. Un sitio ao que se sinte vencellado dende a nenez, cando o seu avó lle recitaba aquilo de “En Castrolandín, na mañanciña de San Xoán, arrecenden as rosas e alumea o sol”, copla moi semellante ás recolleitas xa por Murguía nas terras de Padrón a fins do século XIX. Nestes días, don Olimpio está a escribir a súa enésima obra de teatro, na que trata un conflicto casadeiro entre familias dos castros de Laxos e Castrolandín. Escoitar a don Olimpio é o máis semellante a sentir un discurso pronunciado nos banquetes galeguistas dos anos 30. Nunha recente entrevista, don Olimpio, case nonaxenario, verque o talante propio dese maxisterio crebado en parte pola ditadura, defende un ensino crítico e independente, e amosa un compromiso social que pode servir de guieiro para unha xestión do patrimonio democrática e plural neste século XXI: “Eu non son escritor. Se se quere son investigador, aínda que me definiría mellor como un furafollas. Comecei a escribir para os pequenos na escola obras de teatro das cousas que pasaban nos arredores. Eu sempre partín de dúas bases para unha educación integral: que o alumno tivese confianza no profesor e, despois, que no ensino coñecese moi ben a súa contorna (os seus cruceiros, os seus ríos, os seus muíños, os seus castros) para pasar dese particular ao universal. Aínda lembro a primeira vez que cheguei a Castela e me atopei co río Valderaduey -que aparecería no libro de Xeografía- e que era máis pequeno que o río da miña aldea”.

20/5/08

Xosé Mª. Álvarez Blázquez


Colleu a Galicia como tema especial dos seus traballos. Sentía moito interese pola prehistoria e pola protohistoria. Consideraba que eran para el manatío do vivir galego, agarimo polas idades lonxanas. O recuado pretérito da existencia galega constituía unha das súas preocupacións. Resultábanos grato ler as súas monografías. Sen rexer cadeira profesoral, foi a súa valentía moi positiva. Pracíalle trazar o plano dun castro, a presenza dunha mámoa...

Francisco Fernández del Riego (Grial, Cadernos Letras Galegas 2008, p. 5).

Homes de espírito renacentista com Fermín Bouza Brey ou Xosé Mª. Álvarez Blázquez deixaron unha obra abraiante, como poetas, etnógrafos e, como non, como arqueólogos. Na imaxe podedes ver a Xosé Mª. Álvarez Blázquez explicando in situ o achado do conxunto de estelas funerarias romanas na rúa de Pontevedra, en Vigo no ano 1953. A este grupo estilístico de estelas pertence a lauda atopada en Taragoña en 2006. Como modesta homenaxe ao labor arqueolóxico do homenaxeado este ano polo Día das Letras Galegas, poñemos á vosa disposición un pequeno artigo no que analisamos a estela de Taragoña, dispoñible no apartado de Produción científica.

[Imaxe tomada de X. L. Franco Grande.2008. Perfil, en proximidade, de Xosé María Álvarez Blázquez. En Grial. Caderno Día das Letras Galegas 2008: 83-91. páx.87]

19/7/07

Neixón 1927 (2)


O reverso da ficha que rexistra o debuxo de Cuevillas remítenos a unha excursión etnoarqueolóxica que fixera en compaña de Bouza Brey e Martínez López en 1927 por esta zona da Serra de Barbanza.
Queda moito por facer a prol da recuperación da memoria histórica da Arqueoloxía galega.

[Fonte: Catálogo gráfico do SEG, 125; Arquivo do IEGPS (CSIC-XuGa)]

13/6/07

Arqueoloxía galeguista


Hay en la Ría de Arousa, frente a la villa marinera de Rianxo, una pequeña punta conocida por el Neixón, en cuya proximidad batida por el mar en tres de sus lados, existe un ingente montón de tierra, piedras y valvas de moluscos al que designan, sin duda, por su aspecto de parapeto, con el nombre de Castro pequeño, y a alguna distancia hacia el interior se ve un recinto circular fortificado con terraplenes al que se llama Castro Grande. Pues bien, el Castro Pequeno tiene el mérito de ser la única estación arqueológica que nos refleja la primera época de la invasión Sefe, y que nos ofrece un complejo en que cosas traídas por dichos invasores se mezclan con las que son propias de los antiguos habitantes Oestrimnios.

F. López Cuevillas: La Civilización Céltica en Galicia, 1989 [1953] 41.

Neixón 1912


En extremo simpática fue la fista que aquí se celebró el viernes de la pasada semana para honrar al gran caricaturista Castelao, á Daniel como familiarmente en Rianjo se le llama [...] Todos, en unión de numerosas personas de la villa y de las parroquias vecinas después de ir á casa del agasajado á felicitarle, partimos con él y con su padre en dirección al muelle, en donde nos embarcamos con rumbo á una de las próximas playas de Cespón [...] Una vez en tierra nos dedicamos á buscar sitio donde reposar agradablemente, encontrando un delicioso pinar, de fresca y mullida alfombra, en la que cada cual acomodóse a su placer. Pronto el apetito despertado por los aires marítimos, hízose general, y dio principio el campestre, pero sabroso yantar [...] Conmovido por las muestras de simpatía de que era objeto, aunque con el gracejo que en todas ocasiones se distingue, contestó Castelao agradeciendo profundamente el agasajo que, con gran modestia, calificó de inmerecido, puesto que él no sólo no era un diputado que viniese a traernos la ventura, sino que nada de provecho había alcanzado para su querido pueblo, ni siquiera una triste carretera; pero, como replicó muy bien el Sr. Carballido, Castelao puede estar orgulloso de su triunfo, que su soberano talento da más gloria á su patria que muchos personajes y personajillos políticos que consiguen caminos, canales y pantanos.

El Barbero Municipal, nº 99 (1 de xuño de 1912)

[Fotografía en Xosé Enrique Acuña (2000): As Imaxes de Castelao. Fotobiografía. Vigo: A Nosa Terra; páx. 16]